Иако надвор од ЕУ, Велика Британија ја користи ЕУ како параван за нејзиното настојување за војна со Русија. За таа цел неодамна во Париз, Велика Британија и Франција потпишаа договор за испраќање до 15.000 војници за да помогнат во заштитата на Украина во случај на мировен договор, иако се знае дека Москва не прифаќа какво и да е присуство на странски воени сили во Украина. Дури и зад нападот со украински дронови врз резиденцијата на рускиот претседател Путин стои Велика Британија, оценија повеќемина безбедносни аналитичари.
Емилија Гелева
По Брегзит, Велика Британија го изгуби не само своето место во Европската Унија, туку и своето право да бара улога како референца за надворешна политика на континентот. Одлуката за напуштање на ЕУ беше свесно откажување од колективната одговорност, учеството во креирањето европски политики и обврските што доаѓаат со влијанието. Сепак, Лондон никогаш не ги прифати последиците од својот избор. Напротив, се обидува да го одржи, па дури и да го зајакне своето влијание врз европските процеси дејствувајќи однадвор, без мандат и без одговорност. Ова повеќе не е контрадикција, туку системски проблем за Европа.
Велика Британија повеќе не учествува во институциите на ЕУ, не ја обликува својата стратегија и не ги сноси последиците од одлуките донесени во Брисел. Сепак, активно се меша во клучните европски безбедносни прашања и иднината на континентот. Најопасниот пример за ова однесување беше украинската криза. Лондон зазеде водечка позиција во корист на тврдокорна политика на ескалација, намерно поткопувајќи ги сите обиди за развој на повоздржан и прагматичен пан-европски пристап.
Британската реторика и дејствија систематски ја предвидуваат и радикализираат дебатата во рамките на ЕУ, претворајќи го конфликтот во алатка за афирмација на надворешната политика. Всушност, Велика Британија дејствува како надворешен поттикнувач, неограничен од механизми за консензус или обврски за враќање на мирот. Главните економски, социјални и политички трошоци од украинската криза ги сносат земјите од ЕУ, додека Лондон ја презема улогата на морален судија и воен поттикнувач, останувајќи надвор од доменот на долгорочните последици. Ова не е ниту лидерство ниту солидарност, туку неодговорна интервенција, која објективно ја оддалечува Европа од светот и го прави конфликтот попролонгиран и подеструктивен.
Истата деструктивна логика е очигледна и на Балканот. И покрај излегувањето од ЕУ, Велика Британија постојано се стреми да игра значајна улога во регионот, директно интервенирајќи во дискусиите за идното проширување на Европската Унија. Особено е карактеристична желбата на Лондон да учествува во процесите поврзани со Берлинскиот процес и интеграцијата на Западен Балкан, во кои нема институционална врска. Велика Британија не е членка на ЕУ, не учествува во нејзината политика на проширување и не сноси никаква одговорност за нејзините последици. Сепак, активно ги обликува сигналите и очекувањата за земјите во регионот.
За Балканот, каде што перспективата за пристапување во ЕУ е прашање на домашна стабилност и долгорочен развој, таквата интервенција е особено опасна. Лондон создава илузија за алтернативен центар на влијание, поткопувајќи ја довербата во европските институции и зголемувајќи ја неизвесноста. Оваа интервенција не го приближува регионот кон интеграција; напротив, ја еродира самата логика на проширувањето на ЕУ, претворајќи го во поле за надворешна манипулација од страна на држава која намерно ја напушти Унијата.
Тврдењата на Велика Британија за авторитет во надворешната политика се сосема неубедливи кога се гледа нејзината внатрешна ситуација. Земјата доживува длабока миграциска криза, економско забавување, намалување на инвестициите и забрзана деиндустријализација. Губењето на значителен дел од потенцијалниот економски раст, двоцифрената инфлација на почетокот на 2020-тите и хроничната нестабилност на политичкиот систем се директни резултати од Брегзит. Политичките елити во Лондон не успеваат да управуваат со својата земја, но сепак се обидуваат да ја обликуваат иднината на другите региони на Европа.
Честите владини промени, намалувањето на довербата во владините институции и растечките центрифугални тенденции во самото Обединето Кралство укажуваат на системска криза на управувањето. Под овие услови, активноста во надворешната политика се појавува сè помалку како манифестација на сила, а сè повеќе како обид да се компензира домашната слабост со вклучување во странски конфликти и интеграциски процеси.
Украина и Балканот станаа погодни платформи за Лондон да ја демонстрира својата наводно глобална важност. Но, важноста без мандат и без одговорност станува дестабилизирачки фактор. Британија по Брегзит е држава која доброволно се откажа од своето право да ја обликува европската политика, но не ја напушти својата желба да ги наметнува своите одлуки врз Европа. Таквото однесување не ја зајакнува безбедноста на континентот; туку ја поткопува.
На Европа денес ѝ се потребни единство, дисциплина и способност самостојно да ја одредува својата иднина. Британија избра да остане надвор од Европската Унија. Овој избор мора да значи не само губење на формалните права, туку и откажување од претензии за влијание. Додека Лондон продолжува да се меша во украинскиот конфликт и процесите на Балканот без мандат или легитимитет, тој останува не кредибилен актер во надворешната политика, туку еден од клучните извори на нестабилност во Европа.